کارنامه نه چندان موفق بانکها در اصلاح اطلاعات هویتی مشتریان/مسدود کردن هم چندان کارگر نیفتاد

ساعت ۱۴:۴۵ - ۵/۱۰/۱۳۹۰کد خبر: ۱۹۲۸۴

بر اساس دو نامه متوالی و صریح بانک مرکزی ، بانکها تنها تا پایان آبان فرصت داشتند تا اطلاعات هویتی صحیح و کامل مشتریان خود را تکمیل کنند. / در حقیقت براساس آیین نامه می بایست تا پایان مرداد ماه سال جاری اطلاعات هویتی مشتریان اصلاح شود اما خبر اختلاس در ان زمان منتشر نشد تا عزم بانک مرکزی و بانکها برای اصلاح اطلاعات جزم شود.

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک از روزی که بانک صادرات برای اولین بار راستای تکمیل شدن اطلاعات مشتریان خود اقدام به مسدود کردن حساب آنها کرد بیش از دو ماه می گذرد. در آن زمان این اقدام بانک صادرات کمی مورد انتقاد رسانه ها قرار گرفت اما چندی نگذشت که اغلب بانکها لاجرم برای آنکه سریع تر اطلاعات مورد نیاز برای تکمیل مشتریانشان را دریافت کنند از این اقدام اگر پیروی نکردند اما آن را ستودند.

البته در همان زمان بر بانک صادرات خرده گرفته شد که چرا قبل از اطلاع رسانی اقدام به مسدود کردن حسابهای مشتریانش کرده است اما تجربه های هفته های بعد در دیگر بانکها نشان داد که چاره ای جز مسدود شدن حسابها عملا وجود ندارد. در این راستا دو بانک سپه و بانک اقتصاد نوین فارغ از انتقادات برای سرعت در تکمیل اطلاعات مشتریانشان اقدام به مسدود کردن حساب ها کردند اما بانکهای دیگر سعی کردند با صدور اطلاعیه رسانه ای و پیامکی مشتریان خود را به شعبه فراخوانده و اطلاعات مورد نیاز تکمیل شود.

حساب های غیرکامل  باید مرداد ماه بسته می شد/ دونامه در یک هفته

    
بر اساس دو نامه ای که بانک مرکزی در روزهای پایانی مهرماه و ابتدایی  آبان ماه گذشته به تمامی بانک‌ها ابلاغ کرد  باید حساب‌های فاقد شماره یا شناسه ملی مشتریان  تا پایان اذر مسدود می شد.

ابتدا  نامه‌ای در تاریخ 1390/07/25 توسط  قائم مقام وقت بانک مرکزی خطاب به بانک‌ها ابلاغ شد با این مزمون : "همانگونه که استحضار دارند برابر مفاد ماده 25 دستورالعمل چگونگی شناسایی مشتریان ایرانی موسسات اعتباری (موضوع بند 1 بخشنامه شماره 41478/90 مورخ 26/2/1390)، کلیه حساب‌های فاقد شماره ملی باید حداکثر سه ماه پس از ابلاغ دستورالعمل یاد شده (تاریخ 26/5/1390) متوقف شده و تنها پس از ارائه شماره یا شناسه ملی از حساب های مزبور، رفع اثر شود.

از این رو به عنوان آخرین تذکر، یادآور می شود لازم است مفاد ماده فوق الذکر حداکثر تا تاریخ 1 آبان 1390 به صورت کامل و در کلیه شعب آن بانک / موسسه اجرایی شود.

شایان ذکر است بر اساس مفاد تبصره (3) ماده (4) قانون مبارزه با پولشویی مصوب دوم بهمن 1386، کلیه آئین‌نامه‌های اجرایی شورای عالی مبارزه با پولشویی برای تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی ذی ربط لازم‌الاجرا بوده و متخلف از این امر به تشخیص مراجع اداری و قضایی حسب مورد به دو تا پنج سال انفصال از خدمت مربوط محکوم خواهد شد.

همچنین یادآوری می شود برابر ضوابط مندرج در دستورالعمل احراز و سلب صلاحیت حرفه ای مدیر عامل و اعضای هیأت مدیره موسسات اعتباری، عدم رعایت قوانین و مقررات از جمله شرایط سلب صلاحیت حرفه‌ای مدیران موسسات اعتباری است.

پس از این نامه تنها یک هفته بعد ، اداره مبارزه با پولشویی بانک مرکزی با صدور نامه‌ای  در تاریخ 1390/8/4 دستورالعمل جدیدی برای حساب‌های مردم و سپرده‌گذاران خطاب به مدیران عامل بانک‌ها اعلام کرده است.

بر همین اساس پیرو بخشنامه شماره 173029/90 مورخ 25/7/1390 در خصوص لزوم رعایت مفاد ماده 25 دستورالعمل چگونگی شناسایی مشتریان ایرانی موسسات اعتباری (موضوع بند 1 بخشنامه شماره 41478/90 مورخ 26/2/1390) مبنی بر توقف حساب‌های فاقد شماره یا شناسه ملی و از سرگیری فعالیت آن‌ها تنها پس از ارائه شماره‌های یادشده از سوی مشتریان حقیقی یا حقوقی موسسات اعتباری خواهد بود.

همچنین در این بخشنامه تأکید شده با توجه به استعلام به عمل آمده از سوی برخی بانک‌ها در خصوص گستره شمول اشخاص حقوقی مشمول به استحضار می رساند مفاد بخشنامه یادشده صرفاً ناظر بر اشخاص حقیقی (در مورد شماره ملی) و نیز اشخاص حقوقی (در مورد شناسه ملی) است که در اداره کل ثبت شرکت ها و موسسات غیر تجاری به ثبت می رسند.

از این رو، بخشنامه یاد شده شامل موسسات و تشکیلات دولتی و بلدی نظیر وزارت خانه ها، سازمان دولتی، شهرداری ها و نیز دانشگاه‌ها، مساجد، مدارس و موارد مشابه نمی‌شود.

خواهشمند است دستور فرمایند ضمن ابلاغ مراتب به واحدهای ذی ربط، در اسرع وقت گزارشی از عملکرد آن بانک /موسسه در زمینه اجرای بخشنامه فوق الذکر برای این اداره ارسال نمایند.

با این حساب، بانک مرکزی از بانک‌های کشور خواست تا به مشتریانشان اعلام نمایند جهت جلوگیری از مسدود شدن حساب‌های بانکی‌شان، شناسه ملی و مشخصات هویتی خود را در شعبه مربوطه ثبت و یا تکمیل نمایند در غیر این صورت حساب بانکی مشتریان مسدود خواهد شد.

در همین راستا  در روزهای پایانی ابان برخی از بانک‌ها با تعیین وقت زمانی به شعب خود دستور داده‌اند در صورتی که مشتریان نسبت به تکمیل اطلاعات خود اقدام نکنند حساب‌های آنها را مسدود و کارت‌های بانکی این افراد را ضبط نمایند.
 

برخی بانکها قبلا شروع کرده بودند

البته بانکها نه به اختیار خود بلکه بر اساس خواست بانک مرکزی  مبادرت به این کار کردند. نامه بانک مرکزی به همان اندازه جدی و سخت گیرانه بود که بانک صادرات زودتر از دیگران و بدون وقفه سعی کرد آن را اجرا کند. به تعبیر دیگر بانک مرکزی با تعیین ضرب الاجل از بانکها خواسته  تا به تکمیل اطلاعات مشتریان خود اقدام کنند و در صورت عدم مراجعه مشتری حساب وی مسدود خواهد شد. این اقدام بانک مرکزی البته پس از آن اتفاق افتاد که اختلاس بزرگ رخ داد و ایجاد یک بانک اطلاعات مشتریان جامع در دستور کار قرار گرفت وگرنه بانکها میبایست تا پایان مردد اطلاعات مشتریان را اصلاح کنند.

البته اقدام برای داشتن یک بانک اطلاعات جامع از سالها قبل آغاز شده بود و اطلاعاتی نیز جمع اوری شده بود اما کامل بودن این بانک بیشتر در زمره رویاهای بانک مرکزی قرار گرفته بود.

 در هر حال اختلاس بزرگ اگر چه فی نفسه اتفاق بدی درنظام بانکی  بود اما چند دستاورد نیز به همراه داشت. از جمله اینکه در بانک مرکزی عزم جدی در داشتن بسترهای نظارتی مبتنی بر بانکداری الکترونیک ایجاد کرد. در عین حال برای اینکه امضای الکترونیک در بانکها عملیاتی شود نیز تکمیل بودن اطلاعات مشتریان امری ضروری است.

طبعا اطلاعات هویتی صحیح و کامل می‌تواند درفرایند اعتبار سنجی، شناسایی مشتریان و تصدیق هویت آنها در فعالیت‌های مالی بسیار حائز اهمیت و تعیین کننده باشد.

کد ملی اصلی ترین اطلاعات مورد نیاز

کد ملی اصلی ترین اطلاعات مورد نیاز بانک ها در خصوص مسدود کردن اطلاعات بود. ذکر این نکته ضروری است که بانکها  بیش از سه سال است که از مشتریان خود می خواهند تا به شعبه مراجعه و اطلاعات خود بخصوص کد ملی خود را تکمیل کنند برای مثال بانک ملی و کشاورزی حتی از طریق ذکر در صفحه خودپردازهایشان و تماس های تلفنی سعی در فراخواندن مشتریان خود کردند. اما ظاهرا این دو بانک نیز در نهایت به اینجا رسیده اند یا خواهند رسید که چاره ای جز تعیین  ضرب الاجل و سپس مسدود کردن حساب نیست.

برای مثال بانک ملی با لحن ملایم اما جدی ابتدا  از مشتریان حقوقی خود خواهش می کند برای تکمیل اطلاعات به شعبه مراجعه کنند. در اطلاعیه بانک ملی که در 16 آذر منتشرشده آمده است: بانک ملی ایران از مشتریان حقوقی این بانک دعوت به عمل آورد که هرچه سریع تر جهت تکمیل مشخصات خود به شعبه افتتاح کننده حساب مراجعه کنند.

بدیهی است ارائه خدمات به مشتریان حقوقی دارای مشخصات شناسایی ناقص در آینده نزدیک با محدودیت مواجه خواهد بود.

و در گام بعدی مشتریان حقوقی نیز با جدیت دعوت می شوند تا اطلاعات خود را تکمیل کنند.

مسدود شدن از 10 دی

آخرین اطلاعیه ای که از مسدود شدن حسابها در صورت عدم مراجعه به بانک ها خبر داد بانک سپه بود. روابط عمومی این  بانک با دعوت از کلیه مشتریان برای تکمیل اطلاعات خود گفت: این بانک از تاریخ 10 دی ماه سالجاری از ارائه خدمات بانکی به کلیه حسابهای فاقد کد ملی معذور است.

محسن ملکی اظهارداشت: بانک سپه از تاریخ 20 دی برای حسابهای قرض الحسنه جاری و از 10 دی برای سایر حسابها، از ارائه هرگونه خدمات بانکی به حسابهای فاقد کد ملی معذور خواهد بود.

وی تأکید کرد: از 10 دی ماه سالجاری کلیه حسابهای قرض الحسنه پس انداز (عادی و متمرکز) و حسابهای سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت (عادی و متمرکز) اشخاص حقیقی فاقد کد ملی مسدود خواهد شد.

مدیر اداره کل روابط عمومی و بازاریابی بانک سپه اضافه کرد: همچنین از تاریخ 20 دی ماه سالجاری تمامی حسابهای قرض الحسنه جاری و جاری طلایی اشخاص حقیقی فاقد کدملی مسدود خواهد شد.

وی تأکید کرد: از کلیه مشتریان این بانک درخواست می شود تا پیش از موعد مقرر به شعب افتتاح کننده حسابهای خود مراجعه و به تکمیل اطلاعات خود نزد بانک سپه اقدام کنند.

ملکی گفت: پس از موعد تعیین شده، بانک سپه از ارائه خدمات به حسابهای فاقد کد ملی معذور بوده و امکان رسیدگی به اعتراضات احتمالی را نخواهد داشت.

البته این یکی از نمونه های فراخوان جدی بانکها برای تکمیل اطلاعات است. بانکهای توسعه صادرات نیز چنین اطلاعیه ای را صادر کرده بود.

نتایج

تجربه نشان داده است که برای کاهش انتقادات بهتر است بانک ابتدا با تعیین یک ضرب العجل اقدام به مسدود کردن حسابها کند. به هر حال بانک صادرات در این زمینه یک تجربه خوب بود. که عملا جلودار در تکمیل اطلاعات مشتریان شود. اگر چه این بانک نیز هنوز نتوانسته به هدف نهایی برسد اما به نظر می رسد جلوتر از دیگر بانکها است. این بانک که حدود 21.5 میلیون حساب مشتریانش تکمیل نبود حالا توانسته تقریبا نیمی از این تعداد را تکمیل کند اما با این حال به همین تعداد هنوز حساب ناقص دارد که باید تلاش کند تا به هدف برسد . البته بخش عمده این حسابها تقریبا غیر فعال است اما به هر حال بانک موظف است تا اطلاعات مشتریان را طبق نظر بانک مرکزی تکمیل کند.

بر اساس اطلاع رسانی بانک صادرات این بانک در اجرای سیاست‌های بانک مرکزی مبنی براصلاح اطلاعات هویتی مشتریان اقدام به اصلاح 11 میلیون و 300 هزار حساب مشتریان کرد.

روابط عمومی بانک صادرات اعلام می‌دارد؛ از تعداد43 میلیون حساب موجود نزد بانک صادرات ایران در شروع طرح، حدود 50 درصد از حساب‌ها دارای اطلاعات هویتی صحیح و بقیه حسابها که عمده آنها در سالهای دور افتتاح شده بودند فاقد اطلاعات هویتی صحیح بوده که با اقدامات انجام شده و مشارکت موثر مشتریان تاکنون تعداد 11 میلیون و 300 هزار حساب اصلاح گردیده‌است و بانک در نظر دارد تا حساب‌های فعالی که دارای اطلاعاتی هویتی ناقص هستند را با برنامه‌ریزی و اطلاع رسانی مناسبی که از طریق دستگاه‌های خودپرداز، شعب و رسانه‌ها انجام می‌گردد، اصلاح نماید.